Susza nie zaczyna się od więdnięcia liści. Problem pojawia się wcześniej – w glebie, gdy maleje ilość wody dostępnej dla systemu korzeniowego. W takich warunkach pszenica ma coraz większe trudności z pobieraniem zarówno wody, jak i składników pokarmowych. Dlatego susza glebowa w pszenicy ozimej to nie tylko kwestia ilości opadów. Duże znaczenie ma również kondycja systemu korzeniowego oraz zdolność roślin do wykorzystania zasobów znajdujących się w większej objętości gleby.
Dlaczego system korzeniowy ma znaczenie podczas suszy?
Woda dostępna dla roślin nie znajduje się wyłącznie w powierzchniowej warstwie gleby. Gdy ta zaczyna przesychać, przewagę zyskują rośliny z dobrze rozwiniętym systemem korzeniowym, który może penetrować większą objętość gleby. Rozbudowany system korzeniowy oznacza przede wszystkim:
- większy obszar poszukiwania wody,
- lepszy kontakt korzeni z glebą,
- możliwość wykorzystania składników z większej objętości podłoża,
- lepsze przygotowanie roślin na okresowe niedobory wody.
Dlatego o korzenie warto zadbać zanim pojawią się wyraźne skutki suszy.
Co dzieje się z pszenicą podczas okresowego przesuszenia?
Wraz ze spadkiem wilgotności gleby pogarszają się warunki pobierania składników pokarmowych. Nawet jeśli znajdują się one w glebie, ich transport do korzeni i możliwość wykorzystania przez roślinę mogą być ograniczone. Stres wodny może prowadzić do:
- spowolnienia wzrostu,
- ograniczenia pobierania składników,
- pogorszenia funkcjonowania systemu korzeniowego,
- osłabienia procesów fizjologicznych,
- ograniczenia potencjału plonowania.
W takich warunkach warto patrzeć na odżywianie roślin szerzej niż tylko przez nawożenie doglebowe.
Mikrobiologiczne wsparcie systemu korzeniowego
Jednym z kierunków jest wykorzystanie mikroorganizmów wspierających rozwój strefy korzeniowej. Grzyby z rodzaju Trichoderma spp. mogą wspomagać rozwój korzeni bocznych oraz rozbudowę systemu korzeniowego. Większy zasięg korzeni pozwala roślinie eksplorować większą objętość gleby i skuteczniej wykorzystywać dostępne zasoby. Nie oznacza to oczywiście, że mikroorganizmy „zastąpią wodę”. Ich rola polega na wspieraniu rośliny w budowaniu systemu, który może lepiej wykorzystać wilgoć dostępną w glebie.
Dlaczego warto połączyć wsparcie korzeni z nawożeniem dolistnym?
Podczas suszy problem dotyczy nie tylko dostępności wody. Ograniczone zostaje również pobieranie składników przez korzenie. Dlatego rozwiązaniem może być połączenie dwóch kierunków działania: wsparcia mikrobiologicznego strefy korzeniowej oraz nawożenia dolistnego. Dokarmianie dolistne umożliwia dostarczenie wybranych składników przez liście, uzupełniając program odżywiania w okresie, gdy warunki glebowe ograniczają ich pobieranie przez system korzeniowy. To właśnie na takim podejściu opiera się technologia hybrydowa VitaFer – wsparcie roślin zarówno od strony gleby i korzeni, jak i poprzez aplikację dolistną.
Technologia hybrydowa VitaFer w pszenicy ozimej
Jednym z elementów technologii jest VitaFer TrichoPRO, zawierający zarodniki grzybów z rodzaju Trichoderma spp. Ich zadaniem jest wspieranie rozwoju systemu korzeniowego – w tym korzeni bocznych, ich objętości oraz zasięgu. Drugim elementem jest odpowiednio dobrany program nawożenia dolistnego, który uzupełnia odżywianie roślin w okresach, gdy pobieranie składników z gleby staje się mniej efektywne. Takie podejście nie polega więc na reagowaniu dopiero wtedy, gdy roślina zaczyna wyraźnie odczuwać brak wody. Celem jest wcześniejsze przygotowanie pszenicy na okresowe przesuszenie.
Wyniki doświadczenia polowego w pszenicy ozimej
Technologia hybrydowa VitaFer została zastosowana w doświadczeniu polowym w Pawłowicach w sezonie 2024/2025 na pszenicy ozimej odmiany Gentleman.
Uzyskany plon wyniósł:
- 102,92 dt/ha w wariancie z programem VitaFer,
- 91,44 dt/ha w wariancie kontrolnym.
Różnica wyniosła 11,48 dt/ha na korzyść wariantu VitaFer w warunkach tego konkretnego doświadczenia. Wyniku pojedynczego doświadczenia nie należy traktować jako gwarancji takiego samego efektu w każdych warunkach. Pokazuje on jednak potencjał podejścia łączącego wsparcie mikrobiologiczne z nawożeniem dolistnym.
Na suszę warto przygotować pszenicę wcześniej
Kiedy gleba jest już mocno przesuszona, możliwości reagowania są ograniczone. Dlatego budowanie odporności uprawy na okresowe niedobory wody warto rozpocząć wcześniej. Dobrze rozwinięty system korzeniowy może pomóc pszenicy wykorzystać wodę z większej objętości gleby, natomiast nawożenie dolistne uzupełnia odżywianie wtedy, gdy pobieranie składników przez korzeń jest utrudnione. Technologia hybrydowa VitaFer łączy te dwa kierunki: mikrobiologiczne wsparcie strefy korzeniowej z nawożeniem dolistnym. W warunkach coraz częstszych okresów przesuszenia warto więc zadbać o roślinę zanim zacznie brakować jej wody.
