Zaraza ziemniaka rozwija się szybciej niż większość chorób tej uprawy – w sprzyjających dla patogena warunkach od infekcji do widocznych objawów mija kilka dni. Nawożenie dolistne nie zwalcza patogena i nie zastępuje programu ochrony. Decyduje natomiast o dwóch rzeczach: jak długo liście i łodygi zachowają sprawność fotosyntetyczną oraz w jakiej kondycji przechowalniczej będą bulwy.
Poniżej rola poszczególnych składników w budowaniu odporności, program zabiegów wspierających z dawkami z kart produktów oraz błędy, które najczęściej pogłębiają problem.
Dlaczego zaraza ziemniaka rozwija się tak szybko
Wbrew nazwie nie jest to choroba grzybowa Phytophthora infestans należy do lęgniowców, czyli organizmów grzybopodobnych o odrębnej biologii i odrębnej wrażliwości na substancje czynne.
Warunki krytyczne Patogen rozwija się najszybciej przy wilgotności powietrza powyżej 90% i temperaturze 15–20°C. Najgroźniejsze są okresy długo utrzymującej się rosy, mgieł oraz drobnych opadów.
Zarodniki przemieszczają się w wodzie Zarodniki pływkowe potrzebują wolnej wody na powierzchni tkanki, dlatego o tempie epidemii decyduje czas zwilżenia naci, a nie sama suma opadów.
Porażenie bulw następuje wtórnie Zarodniki z porażonej części nadziemnej są spłukiwane w głąb redliny, a źródłem infekcji na starcie sezonu bywają porażone sadzeniaki i samosiewy.
Składniki, które wpływają na odporność ziemniaka
Potas (K):
- odpowiada za gospodarkę wodną roślin i utrzymanie turgoru tkanek
- uczestniczy w regulacji pobierania azotu
- bierze udział w powstawaniu skrobi i cukrów oraz wpływa na trwałość przechowalniczą bulw
Miedź (Cu):
- wspiera syntezę ligniny i fitoaleksyn, czyli naturalnych mechanizmów obronnych rośliny
- zwiększa naturalną odporność roślin na choroby grzybowe i bakteryjne
- wzmacnia odporność mechaniczną tkanek
Mangan (Mn):
- zwiększa odporność mechaniczną roślin poprzez aktywizację produkcji lignin
- poprawia przebieg fotosyntezy i zwiększa ilość chlorofilu w liściach
- poprawia naturalną odporność na negatywne skutki stresu biotycznego i abiotycznego
Fosfor (P):
- wspiera rozwój i regenerację systemu korzeniowego
- ogranicza ujemne skutki przenawożenia azotem
- wspomaga syntezę fosfolipidów błon komórkowych, co pośrednio wzmacnia barierę przed wnikaniem patogena.
Pełny opis funkcji poszczególnych pierwiastków znajduje się na podstronach rola makroelementów oraz rola mikroelementów.
Sytuacje na plantacji, które zwiększają ryzyko
- Zwarcie międzyrzędzi Od tego momentu ćzęść nadziemna obsycha znacznie wolniej, a wilgoć utrzymuje się w dolnych piętrach przez większą część doby.
- Osłabiona kondycja po stresie Susza, przymrozek albo uszkodzenia po zabiegach spowalniają regenerację tkanek i obniżają aktywność metaboliczną roślin.
- Uszkodzenia bulw przez szkodniki glebowe Żerowanie drutowców i pędraków tworzy uszkodzenia, które stanowią wrota wtórnej infekcji – także w okresie przechowywania.
- Sąsiedztwo innych psiankowatych Plantacje pomidora gruntowego i samosiewy ziemniaka w pobliżu podnoszą presję już od początku sezonu.
Program wspierający odporność plantacji ziemniaka
| Cel zabiegu | Produkt VitaFer | Dawka | Liczba i termin zabiegów |
|---|---|---|---|
| Bariera mikrobiologiczna na części nadziemnej i indukcja naturalnej odporności roślin | VitaFer Strong | 2–3 l/ha | 2–8 zabiegów w sezonie, według komunikatów sygnalizacji chorób |
| Miedź – synteza ligniny i fitoaleksyn, wsparcie profilaktyki | VitaFer Cu Complex | 1–2 l/ha | 1–2 zabiegi od początkowej fazy intensywnego wzrostu |
| Potas – gospodarka wodna, jakość i trwałość bulw | VitaFer Stress Control | 1,5 – 2 l/ha | 1–2 zabiegi od fazy 4–6 liści |
| Mangan – ligniny, fotosynteza, tolerancja na stres | VitaFer Mn Complex | 0,75–1,5 l/ha | 2–3 zabiegi od fazy 4–6 liścia do zwarcia międzyrzędzi |
| Komplet mikroelementów, profilaktyka ukrytych niedoborów | VitaFer MICRO | 0,5–1 l/ha | 1–3 zabiegi od fazy 4–8 liści do zwarcia międzyrzędzi |
| Wsparcie naturalnj odporności od strony gleby i strefy korzeniowej | VitaFer TrichoPRO | 0,3–0,5 kg/ha | Oprysk gleby przed sadzeniem bulw oraz dodatkowo ( o ile jest potrzeba) w początkowych fazach rozwoju roślin i |
Na stanowiskach z wysoką presją szkodników bytujących w glebie program warto uzupełnić o VitaFer BioPATROL w dawce 2–3 kg/ha w oprysku gleby, który wspiera naturalną odporność roślin przed skutkami ataku drutowców, rolnic i pędraków. Pozostałe preparaty do tej uprawy zebrano w kategorii nawozy do ziemniaków.
Warunki wykonania zabiegu
- temperatura 10–20°C, dopuszczalnie do 25°C, ale wyłącznie w warunkach pochmurnych i przy braku bezpośredniego nasłonecznienia
- rano po opadnięciu rosy lub wieczorem, przy wysokiej wilgotności powietrza
- dokładne pokrycie cieczą roboczą całej naci, łącznie z dolnymi piętrami liści
- preparaty mikrobiologiczne VitaFer można stosować łącznie z fungicydami i insektycydami po wykonaniu testu mieszalności
Skład cieczy roboczej warto sprawdzić w tabeli mieszalności, a termin zabiegu dobrać według zasad opisanych na stronie planowanie terminu zabiegu.
Najczęstsze błędy w profilaktyce zarazy ziemniaka
- Traktowanie nawożenia jako zamiennika ochrony Nawozy i preparaty mikrobiologiczne wspierają kondycję rośliny oraz jej naturalne mechanizmy obronne. Zwalczanie patogena pozostaje zadaniem zarejestrowanych środków ochrony roślin.
- Przenawożenie azotem Bujna, wodnista część nadziemna dłużej pozostaje wilgotna i później dojrzewa, co wydłuża okres podatności plantacji.
- Start programu po pojawieniu się pierwszych plam nawozowe Preparaty mikrobiologiczne przeznaczone są do stosowania profilaktycznego – zasiedlenie powierzchni liści przez miroorganizmy i wytworzenie ochronnego biofilmu wymaga czasu i musi wyprzedzać presję patogena.
- Program oparty wyłącznie na NPK Bez miedzi i manganu roślina ma ograniczone możliwości budowania barier z ligniny, a to one decydują o wytrzymałości tkanek.
Składy produktów stosowanych w programie
| Produkt | Składniki (% m/v) |
|---|---|
| VitaFer Stress Control | N 15,5%, P2O5 7,40%, K2O 37%, plus mikroelementy B 0,052%, Cu 0, 059%, Fe 0,148%, Mn 0,022%, Mo 0,,1%, Zn 0,52% |
| VitaFer Cu Complex | Cu 6,10 – całkowicie skompleksowana kwasem heptaglukonowym (HGA), stabilna w zakresie pH 4–9 |
| VitaFer Mn Complex | Mn 5,95 – całkowicie skompleksowany kwasem heptaglukonowym (HGA), stabilny w zakresie pH 4–9 |
| VitaFer MICRO | N 11,60; K₂O 14,50; MgO 4,35; SO₃ 7,25; B 0,508; Cu 0,798; Fe 1,450; Mn 2,175; Mo 0,0145; Zn 1,450 |
VitaFer Strong i VitaFer TrichoPRO to nawozowe produkty mikrobiologiczne. Pierwszy zawiera bakterie Bacillus spp. (B. subtilis, B. amyloliquefaciens, B. mycoides) z 15% ekstraktem z alg Ascophyllum nodosum, drugi – grzyby Trichoderma spp. (T. asperellum, T. viride, T. reesei).
FAQ – nawożenie dolistne a zaraza ziemniaka
Czy nawożenie dolistne zastąpi ochronę fungicydową?
Nie. Nawozy i preparaty mikrobiologiczne wspierają kondycję rośliny oraz jej naturalne mechanizmy obronne, natomiast zwalczanie Phytophthora infestans pozostaje zadaniem zarejestrowanych środków ochrony roślin.
Czy nawóz z miedzią zastępuje fungicyd miedziowy?
Nie. VitaFer Cu Complex dostarcza miedź jako składnik pokarmowy i wspiera naturalne mechanizmy obronne rośliny. Fungicydy miedziowe to odrębna kategoria produktów, stosowana w innych dawkach i na innych zasadach. Przy planowaniu warto uwzględnić łączną ilość miedzi wprowadzaną na plantację w sezonie.
Kiedy rozpocząć program wspierający?
Przed zwarciem międzyrzędzi, gdy część nadziemna zaczyna wolniej obsychać, i w powiązaniu z komunikatami sygnalizacji. Zabieg wykonany po wystąpieniu objawów nie odbuduje już porażonej tkanki.
Czy nawozowe preparaty mikrobiologiczne można łączyć ze środkami ochrony roślin?
Karty produktów dopuszczają łączne stosowanie z niektórymi preparatami miedziowymi, niektórymi insektycydami i fungicydami po wykonaniu testu mieszalności. Zaleca się każdorazowe sprawdzenie etykiety środka ochrony roślin przed łącznym stosowaniem. Niektóre fungicydy miedziowe lub o silnym działaniu biobójczym mogą ograniczać żywotność bakterii i grzybów zawartych w preparatach mikrobiologicznych, dlatego przy łączeniu z takimi środkami szczególnie istotne jest zachowanie odstępu czasowego zgodnego z zaleceniami producenta
Doradztwo agronomiczne VitaFer
- ocena kondycji plantacji i dobór programu wspierającego odporność roślin
- ustalenie dawek oraz liczby zabiegów w uprawie ziemniaka
- dopasowanie preparatów mikrobiologicznych do programu ochrony
- interpretacja objawów niedoborów oraz wyników analiz gleby i tkanek roślinnych
- ocena mieszalności nawozów ze środkami ochrony roślin
Skontaktuj się z doradcą VitaFer i zbuduj program nawożenia, który wzmocni naturalną odporność Twojej plantacji ziemniaka!
O firmie VitaFer
VitaFer to polski producent nawozów dolistnych, fertygacyjnych i nawozowych produktów mikrobiologicznych z siedzibą w Tarczynie, działający na rynku od 2016 roku i posiadający certyfikat ISO 9001:2015. Produkty są dostępne w sklepie internetowym VitaFer oraz u wiodących dystrybutorów w Polsce.
