Rzepak należy do gatunków o najwyższych wymaganiach względem boru. Problem polega na tym, że pierwiastek ten słabo przemieszcza się w roślinie – młode organy nie skorzystają z zapasu zgromadzonego w starszych liściach. Objawy pojawiają się więc zawsze tam, gdzie tkanka właśnie rośnie: w stożkach wzrostu, pąkach i zawiązkach łuszczyn.
Poniżej znajdziesz opis objawów w kolejnych fazach rozwojowych, listę sytuacji zwiększających ryzyko deficytu oraz terminy i dawki potwierdzone kartą produktu.
Rola boru w rzepaku
- wpływa na prawidłowy wzrost systemu korzeniowego
- wpływa na prawidłowy wzrost organów generatywnych
- wspomaga proces kwitnienia, oddychania i gospodarkę wodną
- uczestniczy w metabolizmie i przemieszczaniu węglowodanów w roślinie
- razem z potasem współodpowiada za gospodarkę wodną rośliny
- wspomaga zwiększenie mrozoodporności roślin jesienią, w okresie hartowania przed zimą
- optymalizuje pobieranie składników zawartych w glebie, takich jak fosfor i potas
Szerzej temat opisano na podstronie rola mikroelementów.
Objawy niedoboru boru w rzepaku według faz rozwojowych
| Faza fenologiczna (BBCH) | Objawy | Konsekwencje dla plonu |
|---|---|---|
| Jesienna faza rozety, 4–8 liści (BBCH 14–18) | Zahamowanie wzrostu stożków wzrostu korzeni i pędów, słabszy rozwój korzenia palowego, pękanie szyjki korzeniowej | Gorsze przezimowanie i wolniejszy start wiosną |
| Wydłużanie pędu głównego (BBCH 30–39) | Podłużne pęknięcia i zgrubienia łodyg, gorzej wykształcone tkanki przewodzące, zachwiana gospodarka wodna i przepływ asymilatów | Osłabiony transport wody i składników, wrota infekcji dla patogenów |
| Rozwój pąków kwiatowych (BBCH 51–59) | Deformacje pąków, ich opadanie, zamieranie wierzchołków pędów | Mniejsza liczba zawiązanych łuszczyn |
| Kwitnienie (BBCH 60–65) | Osłabione zawiązywanie kwiatów, gorsza jakość i żywotność pyłku | Puste i zdeformowane łuszczyny |
| Rozwój łuszczyn (BBCH 70–79) | Zniekształcone łuszczyny, mniejsza liczba prawidłowo wypełnionych nasion | Obniżony plon i jego wyrównanie |
Objawy wizualne mogą być niespecyficzne i nakładać się na siebie, dlatego przy wątpliwościach warto wesprzeć diagnozę analizą gleby lub tkanek roślinnych.
Objawy, które łatwo pomylić z niedoborem boru
- Uszkodzenia mrozowe Pęknięcia łodyg po przymrozkach wiosennych wyglądają podobnie, ale mają zwykle charakter powierzchniowy i pojawiają się na całej plantacji jednocześnie, w krótkim czasie po spadku temperatury.
- Żerowanie szkodników łodygowych Uszkodzenia wewnątrz pędu i zniekształcenia wierzchołków bywają skutkiem żerowania larw, dlatego przed decyzją o zabiegu warto rozciąć kilka pędów.
- Susza w okresie pąkowania Opadanie pąków może wynikać z niedoboru wody. Niedobór boru pogłębia ten efekt, bo pierwiastek ten wspólnie z potasem odpowiada za gospodarkę wodną rośliny.
- Uszkodzenia po zabiegach pestycydowych Zniekształcenia najmłodszych liści po zabiegu w niesprzyjających warunkach mogą przypominać deficyt mikroelementów.
Kiedy ryzyko niedoboru boru jest największe
Odczyn gleby powyżej 7,5 Wysokie pH ogranicza dostępność boru, nawet gdy gleba jest w ten pierwiastek zasobna.
Stanowiska świeżo wapnowane Po wapnowaniu ryzyko deficytu boru i manganu wyraźnie rośnie – dotyczy to również pól o dobrej kulturze.
Gleby lekkie i przepuszczalne Bor łatwo się z nich wymywa, szczególnie po intensywnych opadach.
Okresy suszy Ograniczony transport wody w profilu glebowym utrudnia pobieranie boru przez korzenie.
Uszkodzenia systemu korzeniowego Gdy korzenie są uszkodzone przez szkodniki glebowe, pobieranie boru spada, a rośliny potrzebują wsparcia regeneracyjnego.
Pomocna w ocenie stanu plantacji jest podstrona rozpoznawanie niedoborów.
Jak uzupełnić bor w rzepaku – terminy i dawki
Bor stosuje się zarówno zapobiegawczo, jak i interwencyjnie, w momencie ujawnienia się deficytu. Ponieważ pierwiastek słabo przemieszcza się w roślinie, karta produktu przewiduje serię zabiegów, a nie jednorazową aplikację. Nie należy przekraczać zalecanych dawek.
| Termin i faza (BBCH) | Charakter zabiegu | Nawóz | Dawka |
|---|---|---|---|
| Jesienią, od fazy 3-4 liścia do trzech tygodni przed spoczynkiem zimowym | Zapobiegawczo i interwencyjnie, w celu zwiększenia mrozoodporności roślin przed zimą | VitaFer B | 1-1,5l/ha, jeden zabieg |
| Wiosną, w okresie intensywnego wzrostu – od wydłużania pędu głównego do fazy widocznych pąków kwiatowych (BBCH 30–57) | Zapobiegawczo i interwencyjnie | VitaFer B | 1–1,5 l/ha, 3 zabiegi co 14 dni |
| Wiosną, po wznowieniu wegetacji oraz podczas rozwoju pąków kwiatowych (BBCH 30–59) | Uzupełnienie kompletu mikroelementów, w tym boru | VitaFer MICRO | 0,5–1 l/ha, 2 zabiegi |
W fertygacji VitaFer B stosuje się w stężeniu 0,20% w momencie intensywnego wzrostu. Pełną ofertę znajdziesz w kategoriach nawozy z borem oraz nawozy na rzepak.
Najczęstsze błędy w nawożeniu rzepaku borem
- Czekanie na wyraźne objawy Gdy pąki już opadają, część potencjału plonu jest bezpowrotnie utracona. Bor stosuje się zapobiegawczo, a nie wyłącznie po stwierdzeniu deficytu.
- Jednorazowy zabieg Bor słabo przemieszcza się w roślinie, dlatego pojedyncza aplikacja nie zabezpieczy kolejnych faz rozwojowych.
- Przekraczanie zalecanych dawek Zakres tolerancji rzepaku na bor jest wąski. Dawki z karty produktu stanowią granicę, której nie należy przekraczać.
- Diagnoza wyłącznie „na oko” Objawy deficytu boru nakładają się na skutki mrozu, suszy i żerowania szkodników, dlatego przy wątpliwościach warto wykonać analizę gleby lub tkanek roślinnych.
- Zabieg w niesprzyjających warunkach Temperatura 10–20°C, dopuszczalnie do 25°C, ale wyłącznie w warunkach pochmurnych i przy braku bezpośredniego nasłonecznienia – szczegóły opisano na stronie planowania terminu zabiegu.
FAQ – bor w rzepaku
Po czym najszybciej rozpoznać niedobór boru?
Po objawach na najmłodszych organach: zamieraniu stożków wzrostu, deformacjach pąków i podłużnych pęknięciach łodyg w fazie wydłużania pędu głównego. Starsze liście zwykle pozostają zdrowe.
Ile zabiegów borem wykonać w rzepaku jesienią?
Karta VitaFer B przewiduje jeden zabieg jesienią w dawce 1-1,5l/ha od fazy 3-4 liścia do trzech tygodni przed spoczynkiem zimowym (BBCH 14- 19)
Ile zabiegów borem wykonać w rzepaku wiosną?
Karta VitaFer B przewiduje 3 zabiegi w dawce 1–1,5 l/ha, w odstępach co 14 dni, w okresie intensywnego wzrostu (BBCH 30–57).
Czy nawóz borowy można łączyć ze środkami ochrony roślin?
Nawozy VitaFer wykazują szeroką kompatybilność ze środkami ochrony roślin, ale nie znosi to ograniczeń wynikających z etykiet. Skład cieczy roboczej należy sprawdzić w tabeli mieszalności oraz wykonać próbę mieszalności (próbę słoikową). Zaleca się każdorazowe sprawdzenie etykiety środka ochrony roślin przed łącznym stosowaniem.
Czy nawożenie doglebowe borem zastępuje zabieg dolistny?
Nie. Przy wysokim pH oraz na stanowiskach świeżo wapnowanych dostępność boru z gleby jest ograniczona, dlatego aplikacja dolistna pozostaje najszybszym sposobem pokrycia bieżących potrzeb rośliny.
Czy bor działa także jesienią?
Tak – bor wspomaga mrozoodporność roślin i prawidłowy rozwój systemu korzeniowego, co ma znaczenie dla przezimowania plantacji , zwłaszcza na stanowiskach o wysokim pH lub świeżo wapnowanych.
Doradztwo agronomiczne VitaFer
- ocena objawów na plantacji i odróżnienie deficytu boru od innych przyczyn
- interpretacja wyników analizy gleby oraz tkanek roślinnych
- dobór nawozu borowego do odczynu gleby i stanu plantacji
- ustalenie liczby i terminów zabiegów zgodnie ze skalą fenologiczną BBCH
- opracowanie pełnego programu nawożenia dolistnego rzepaku
Skontaktuj się z doradcą VitaFer i zabezpiecz plantację przed niedoborem boru!
O firmie VitaFer
VitaFer to polski producent nawozów dolistnych, fertygacyjnych i nawozowych produktów mikrobiologicznych z siedzibą w Tarczynie, działający na rynku od 2016 roku i posiadający certyfikat ISO 9001:2015. Nawozy są dostępne w sklepie internetowym VitaFer oraz u wiodących dystrybutorów w Polsce.
