Nawożenie dolistne rzepaku wiosną – terminy, dawki i warunki zabiegów

Wiosną rzepak ozimy w ciągu kilku tygodni odbudowuje rozetę, wydłuża pęd główny i zawiązuje pąki kwiatowe. W tym samym czasie gleba bywa jeszcze zimna, a system korzeniowy osłabiony po zimie. Dokarmianie dolistne dostarcza składniki dokładnie wtedy, gdy roślina buduje elementy struktury plonu, i uzupełniae to, czego korzenie nie  są w tym czasie  pobrać z gleby. 

Poniżej przedstawiamy terminy według skali BBCH, dawki z kart produktów oraz warunki, w jakich zabieg przynosi realny efekt.

Dlaczego rzepak po zimie reaguje na dokarmianie dolistne

Rzepak rusza z wegetacją bardzo wcześnie, często zanim gleba się ogrzeje. Przy temperaturze gleby poniżej 10°C aktywność korzeni spada, a pobieranie fosforu i manganu jest silnie ograniczone (chociaż nie całkowicie zablokowane) – nawet przy dobrej zasobności stanowiska. 

Podobnie działa odczyn: przy pH powyżej 7,5 oraz na glebach świeżo wapnowanych dostępność manganu i boru wyraźnie maleje, ponieważ w warunkach zasadowych składniki te przechodzą w formy trudniej przyswajalne dla roślin.

Do tego dochodzi tempo. Od wznowienia wegetacji do kwitnienia rzepak wytwarza ogromną masę zielonych części, a zapotrzebowanie na składniki rośnie szybciej, niż osłabiony po zimie system korzeniowy jest w stanie je dostarczyć. Aplikacja dolistna trafia bezpośrednio do tkanek liściowych i omijając etap pobierania przez korzenie.

Składniki decydujące o wiosennym starcie rzepaku

Siarka (S):

• warunkuje efektywne wykorzystanie azotu – proporcja około 10 kg N na 1 kg S
• wpływa korzystnie na syntezę białek i tłuszczów, w tym na zawartość tłuszczu w nasionach
• wspomaga proces fotosyntezy i zwiększa suchą masę rośliny
• podnosi odporność na stresy abiotyczne i biotyczne

Bor (B):

• wpływa na prawidłowy wzrost systemu korzeniowego i rozwój organów generatywnych
• wspomaga proces kwitnienia, oddychania i gospodarkę wodną
• uczestniczy w metabolizmie i przemieszczaniu węglowodanów w roślinie
• razem z potasem współodpowiada za gospodarkę wodną rośliny
• wspomaga zwiększenie mrozoodporności roślin jesienią

Mangan (Mn):

• decyduje o prawidłowym przebiegu fotosyntezy i wigorze wiosennym roślin ozimych
• jest szczególnie potrzebny na glebach zasadowych i świeżo wapnowanych
• wspiera rośliny w kluczowych fazach rozwoju, w tym w budowaniu potencjału kwitnienia
• zwiększa tolerancję na niekorzystne warunki pogodowe

Fosfor (P) i potas (K):

• fosfor stymuluje rozrost systemu korzeniowego i pobieranie składników z gleby
• fosfor odpowiada za transport energii w komórkach (ATP) i przebieg fotosyntezy
• potas reguluje gospodarkę wodną i buduje odporność na warunki suszowe
• potas decyduje o ilości i jakości plonu oraz o wypełnieniu nasion

Aminokwasy roślinne:

• przyspieszają procesy fizjologiczne po okresie zimowym i po uszkodzeniach wywołanych stosowaniem środków ochrony roślin
• zwiększają produkcję chlorofilu i aktywność procesów metabolicznych
• wspomagają pobieranie składników podanych doglebowo, szczególnie fosforu przy niskiej temperaturze gleby
• zwiększają tolerancję na niską temperaturę powietrza i przymrozki

Kiedy wiosenny zabieg dolistny jest szczególnie ważny

Zimna gleba po ruszeniu wegetacji Poniżej 10°C korzenie pobierają fosfor i mangan w ograniczonym stopniu, a rzepak potrzebuje ich już w fazie wydłużania pędu głównego.

Odczyn gleby powyżej 7,5 i stanowiska świeżo wapnowane Rośnie ryzyko niedoboru manganu i boru, nawet jeśli gleba jest w te składniki zasobna.

Uszkodzenia po zimie Osłabiony system korzeniowy i widoczne skutki mrozu spowalniają restart wegetacji, dlatego pierwszy zabieg ma charakter regeneracyjny.

Wysokie wiosenne dawki azotu Bez siarki azot nie zostanie w pełni wykorzystany; niedobór siarki obniża jednocześnie zawartość tłuszczu w nasionach.

Objawy fitotoksyczności po zabiegach pestycydowych Wczesnowiosenne wahania temperatur zwiększają ryzyko uszkodzeń roślin, a dodatek aminokwasów ogranicza skutki takich sytuacji stresowych.

Terminy wiosennych zabiegów dolistnych w rzepaku

Faza fenologiczna (BBCH)	Cel zabiegu	Nawóz VitaFer	Dawka
Od początku wydłużania pędu głównego do początku rozwoju pąków kwiatowych (BBCH 30–52)	Regeneracja po zimie, restart wegetacji	VitaExpert Regenerum	2–3 l/ha, 2 zabiegi
Od wznowienia wegetacji do początku wydłużania pędu głównego (BBCH 30–39)	Siarka i azot, zawartość tłuszczu w nasionach	VitaFer S Active Plus	3–5 l/ha
Wiosną po ruszeniu wegetacji	Uzupełnienie manganu, wigor wiosenny	VitaFer Mn Complex	0,75–2,0 l/ha, 1 zabieg
Od początku wzrostu wiosennego (BBCH 30–39) do fazy zielonego pąka (BBCH 51–59)	Fosfor i potas przy ograniczonym pobieraniu z gleby	VitaFer MACRO PK	2–3 l/ha
Okres intensywnego wzrostu, do fazy widocznych pąków kwiatowych (BBCH 30–57)	Bor – jakość pyłku, zawiązywanie łuszczyn	VitaFer B	1–1,5 l/ha, 3 zabiegi co 14 dni
Po wznowieniu wegetacji oraz podczas rozwoju pąków kwiatowych (BBCH 30–59)	Komplet mikroelementów, profilaktyka niedoborów	VitaFer MICRO	0,5–1 l/ha, 2 zabiegi

W przypadku VitaFer Mn Complex dawka 0,75–1,5 l/ha przeznaczona jest do działania zapobiegawczego, a 1,5–2 l/ha do interwencji przy widocznych objawach niedoboru. Pozostałe produkty do rzepaku znajdziesz w kategorii nawozy na rzepak.

Warunki aplikacji 

• temperatura 10–20°C, dopuszczalnie do 25°C, ale wyłącznie w warunkach pochmurnych i przy braku bezpośredniego nasłonecznienia
• rano po opadnięciu rosy lub wieczorem, przy wysokiej wilgotności powietrza
• ograniczone nasłonecznienie – najlepsze efekty daje pogoda pochmurna
• bez zabiegów przy wietrze powyżej 5 m/s oraz tuż przed opadami
• wczesną wiosną warto zrezygnować z zabiegów wieczornych, jeśli prognozowane są nocne przymrozki
• rośliny muszą być aktywne fizjologicznie – zabieg na plantacji, która jeszcze nie ruszyła z wegetacją, nie przyniesie efektu

Zasady doboru terminu opisano szerzej na stronie planowanie terminu zabiegu.

Najczęstsze błędy w wiosennym dokarmianiu rzepaku

Odkładanie pierwszego zabiegu do fazy pąkowania: Makroskładniki w programie generatywnym pracują przed kwitnieniem. Zabieg wykonany dopiero przy zwartym pąku nie odbuduje już struktury plonu zaplanowanej wcześniej.

Azot bez siarki: Przy proporcji około 10 kg N na 1 kg S brak siarki ogranicza wykorzystanie azotu i obniża zawartość tłuszczu w nasionach.

Jednorazowy zabieg borem: Bor nie przemieszcza się w roślinie tak swobodnie jak azot, dlatego karta produktu przewiduje trzy zabiegi w okresie intensywnego wzrostu. Bor stosuje się zapobiegawczo i interwencyjnie, bez przekraczania zalecanych dawek.

Zaniżanie dawki: Karty podają pełne zakresy, np. 3–5 l/ha dla VitaFer S. Dolna granica służy profilaktyce, górna – korekcie niedoboru.

Zabieg w pełnym słońcu: Szybkie odparowanie kropel skraca czas kontaktu składników z liściem i obniża efekt aplikacji.

FAQ – wiosenne nawożenie dolistne rzepaku

Kiedy wykonać pierwszy wiosenny zabieg dolistny?

Po ruszeniu wegetacji, gdy rośliny są już aktywne fizjologicznie. Program otwierają zabieg regeneracyjny oraz siarka z glicynobetainą – od wznowienia wegetacji do początku wydłużania pędu głównego (BBCH 30–39).

Ile zabiegów borem wykonać wiosną?

Karta produktu przewiduje 3 zabiegi w dawce 1–1,5 l/ha, w odstępach co 14 dni, w okresie intensywnego wzrostu (BBCH 30–57). Bor stosuje się zarówno zapobiegawczo, jak i interwencyjnie, bez przekraczania zalecanych dawek.

Czy nawozy dolistne można łączyć ze środkami ochrony roślin?

Nawozy VitaFer wykazują szeroką kompatybilność ze środkami ochrony roślin, ale nie znosi to ograniczeń wynikających z etykiet. Skład cieczy roboczej należy sprawdzić w tabeli mieszalności oraz wykonać próbę mieszalności (próbę słoikową). Zaleca się każdorazowe sprawdzenie etykiety środka ochrony roślin przed łącznym stosowaniem.

Czy VitaFer S Active Plus  można stosować razem z RSM?

Tak – nawóz jest rekomendowany  do stosowania łącznie z RSM, co pozwala ograniczyć liczbę przejazdów wiosną.

Doradztwo agronomiczne VitaFer

• opracowanie wiosennego programu nawożenia dolistnego rzepaku ozimego
• ocena stanu plantacji po zimie i dobór zabiegu regeneracyjnego
• dopasowanie nawozów do zasobności gleby, odczynu i planowanej dawki azotu
• ustalenie terminów zabiegów zgodnie ze skalą fenologiczną BBCH
• interpretacja objawów niedoborów oraz wyników analiz gleby i tkanek

Skontaktuj się z doradcą VitaFer i zaplanuj wiosenne nawożenie dolistne rzepaku pod swoją plantację!

O firmie VitaFer

VitaFer to polski producent nawozów dolistnych, fertygacyjnych i nawozowych produktów mikrobiologicznych z siedzibą w Tarczynie, działający na rynku od 2016 roku i posiadający certyfikat ISO 9001:2015. Nawozy są dostępne w sklepie internetowym VitaFer oraz u wiodących dystrybutorów w Polsce.